باغ دلگشای شیراز

دروازه قرآن را که رد و از میدان عبور کردی، مسیر شرق را پیش می‌گیری، از جوار عمارت‌های هفت‌تنان و چهل‌تنان نیز می‌گذری تا در ابتدای خیابان بوستان به باغ دلگشا برسی! به گزارش شیراز۱۴۰۰ و به نقل از ایسنا، دلگشا، یکی از بزرگ‌ترین و زیبا‌ترین باغ‌های شیراز است، باغی که بهار مسخ‌کننده آن به‌واسطه نارنج‌هایی که به‌گل می‌نشیند، زبانزد است.

دلگشا علاوه بر منظر طبیعی زیبا، عمارتی تاریخی باز مانده از عهد ساسانیان نیز در خود دارد، عمارتی مشهور به کلاه‌فرنگی که یکی دو سال است با مرمت و بازسازی آن، امکان بازدید درونی آن برای گردشگران فراهم شده است.

باغ‌دلگشا به‌لحاظ جغرافیایی در جبهه شمال شرقی شیراز، سمت جنوب تنگ آب خان و در بستری کوهستانی واقع شده است. قرار گرفتن این باغ در کنار قناتی موسوم به ماریز سعدی و واقع شدن در محدوده قلعه‌ای موسوم به کهندژ، از ویژگی‌های منحصر به فرد آن است. از طرفی باغ‌دلگشا در چند قدمی آرامگاه سعدی شیرین سخن قرار گرفته و همین همسایگی، به آن رونق بیشتری بخشیده است.

سابقه آبادانی و رونق باغ دلگشا به دوران پیش از اسلام و به دوره حکومت ساسانیان نسبت داده شده است. باغ دلگشا در دوره صفویه نیز از باغ‌های مهم و تفریحی شیراز بوده، به طوری که در نوشته‌ها و تصاویر به جا مانده از جهانگردان اروپایی به این باغ اشاره‌های فراوان شده است. دلگشا در دوره تسلط تیمور گورکانی از غایت آبادانی برخوردار بوده است بطوریکه تیمور پس از دیدن آن، در سمرقند باغی به همین نام بنا کرد.

این باغ در دوره صفویه نیز بسیار مشهور و در دوره افشاریه نیز همچنان آباد بوده و در فاصله دوره نادرشاه تا سلسله زندیه آسیب‌های فراوانی دید و در زمان کریمخان زند، دوباره احیا شد. در مقابل عمارت کلاه‌فرنگی میان باغ، حوض سنگی بزرگی وجود دارد.

عمارت این باغ به صورت یک تالار با چهار شاه نشین به سبک معماری کاخ‌های ساسانی بیشاپور ساخته شده که دارای سه طبقه و ایوانی با دو ستون است، که از معماری زندیه بوده و همچنین دارای آیینه کاری‌هایی به همراه نقاشی‌هایی از رنگ روغن با سقف‌هایی از چوب و گچ بری‌هایی تزیین شده با نقوش گل و بته است.

این عمارت دو ورودی در دو طرف و ایوانی در طبقه میانی و مشرف به استخر مقابل عمارت دارد، ایوان و بارگاهی که خبر از روزگار شکوه و عظمت باغ می‌دهد. در اطراف سقف ایوان بر روی گچ، اشعاری از شوریده به خط نستعلیق نوشته شده که در نوع خود بی‌نظیر می‌نماید، اولین کلاه فرنگی در ایران نیز در این باغ به ثبت رسیده است.

دلگشا حدود ۶ هکتار وسعت دارد و سراسر آن را درختان نارنج و اندکی هم پرتقال فرا گرفته است، درختانی که از اواسط فروردین تا اواسط اردیبهشت به بار می‌نشینند و شکوفه‌های سفید و زیبای آن‌ها، چنان عطر روح‌انگیزی را در فضا می‌پراکند که از صد‌ها متر دور‌تر، می‌توان شمیم مسخ کننده آن را استشمام کرد و لذت برد.

باغ‌دلگشا که هم‌اینک در اختیار شهرداری شیراز قرار دارد، از جمله تفرج‌گاه‌های شهروندان شیرازی در طول سال بشمار می‌رود و در ایامی نیز دانش‌آموزان و دانشجویان با حضور دراین محدوده زیبا و آرامش بخش، به مطالعه مشغول می‌شوند.

باغ دلگشا در فهرست آثار ملی با شماره ۹۱۲ به ثبت رسیده‌است.