هنر آینه‌کاری در فارس

ایرانیان از دیرباز آب و آینه را به‌عنوان نمادی از روشنایی، نور و پاکیزگی می‌دانسته‌اند و به کار بردن قطعات آیینه در بناها، ساخت حوض و آب‌نما در بناها و ساختمان‌ها نیز بر همین باور بوده است.

به گزارش شیراز ۱۴۰۰ و به نقل از ایرنا، بکار بردن قطعات آینه برای آرایش بناها و ساختمان‌ها در دوره‌های جدیدتر که آینه را نمادی از نور و روشنایی داشته و در هر خانه نو به همراه هر تازه‌عروس آینه‌ای با شمع دان و قرآن می‌نهاده‌اند با این باورها بی‌ارتباط نبوده است .

استفاده از قطعات آینه در بناها و هنر آینه‌کاری ریشه اقتصادی نیز داشته است بدین گونه که از سده ۱۰ هجری قمری آینه به‌صورت یکی از اقلام وارداتی از اروپا و به‌ویژه از «ونیز» به ایران آورده می‌شده که برخی از این آینه‌ها به هنگام جابه‌جایی درراه می‌شکست و هنرمندان ایرانی با «شم» اقتصادی و ذوق هنری برای بهره‌گیری از قطعات شکسته راهی ابتکاری یافته و از آن‌ها برای آینه‌کاری استفاده کردند و آینه‌کاری ظاهرا با کاربرد آن‌ها آغاز شده است.هنر آینه‌کاری که از هنرهای وابسته به معماری است در استان فارس بیشتر در اماکن مذهبی و متبرکه و خانه‌های تاریخی به جهت زیباسازی نمای داخلی بنا به کار می‌رود .

عمده‌ترین روش‌های آینه‌کاری شامل طرح گره که از ترکیب قطعات هندسی آینه در کنار یکدیگر و گسترش آن بر طبق اصول خاص گره پدید می‌آید، طرح گردان«اسلیمی و ختایی» که برش این‌گونه طرح‌ها به دلیل قوس‌ها و پیچ‌های اسلیمی و گل و بوته مهارت خاصی را می‌طلبد و مقرنس آینه‌کاری شده می‌باشند.هنر آینه‌کاری در شهرهای شیراز، اصفهان، مشهد، تهران و قم رایج است اما هنر آینه‌کاری شیراز به دلیل برخورداری از کیفیت و مرغوبیت بالا شهرت خاصی دارد .

ازآنجاکه هنر آینه‌کاری هنری بسیار سخت و طاقت‌فرسا بوده و به دلیل ظرافت و حساسیت فراوان همت والای هنرمند را می‌طلبد رواج این هنر در شیراز نشان از سخت‌کوشی و همت والای هنرمندان این دیار داشته است و بکار بردن قطعات بسیار کوچک آینه در کنار هم مفهوم از کثرت به وحدت رسیدن در فرهنگ اسلامی را تداعی می‌کند .

استاد محمد ظریف صناعی از اساتید به نام این هنر شیراز است که یادگارهای هنری او در بقعه سید علاءالدین حسین (ع) و سید تاج‌الدین غریب(ع)در شیراز، امامزاده پیرمراد استهبان، امامزاده سید ابوالقاسم داراب، گنبد سبز و نظرگاه ابوالفضل (ع) لار و حسینیه ابوالفضل (ع) گراش به‌جا مانده است.

منحصربه‌فردترین آینه‌کاری‌ها در شیراز را می‌توان در بارگاه مقدس حضرت احمد بن موسی (ع) ، نارنجستان قوام ، خانه زینت الملک قوامی ، خانه نصیرالملک قوامی و ….نام برد.